De nieuwe voorlichtingsportal www.komindebouw.nl geeft volgens initiatiefnemer Michel van der Made veelzijdige en brede arbeidsmarkt- en scholingsinformatie. “We brengen vraag en aanbod bij elkaar.”

“De website is handig voor de student – mbo, hbo, dan wel universitair – die zich wil oriënteren op zijn of haar mogelijkheden in de bouw”, vertelt hij. “Bedrijven kunnen er op zoek naar goed personeel.” Actuele vacatures zijn te vinden onder de knop Vacaturebank. Werkzoekenden en studenten schrijven zich gratis in. Bouwbedrijven plaatsen een vacature tegen een kleine vergoeding. Het aanmelden van een stageplaats is gratis. Op de site is verder een Studiewijzer te vinden met een overzicht van trainingen en opleidingen op mbo, hbo en wo-niveau. Bovendien geeft de portal een overzicht van branche-organisaties in de bouwwereld. Werkgevers in de bouw, aannemers, architecten en dergelijke, kunnen zich uitgebreid presenteren via deze website met een eigen content managementsysteem. De officiële lancering van deze landelijke portal voor de bouwkundige en civieltechnische wereld is op woensdagmiddag 23 april in de Stadsschouwburg van Almere. Vertegenwoordigers van FNV Bouw, CNV Hout en Bouw, Bouwend Nederland, BNA, Stichting Bouwtalent Flevoland, en de MBO-raad zijn bij de lancering aanwezig.

Minister van Economische Zaken Van der Hoeven wil terug naar de 40-urige werkweek. Dat leidt niet tot hogere productiviteit, vrezen de sociale partners.

Voor de een is het te veel, voor de ander te weinig. Maar voor niemand is het dé oplossing.

Het voorstel van minister Maria van der Hoeven (Economische Zaken, CDA), gisteren in deze krant, om de 40-urige werkweek weer in te voeren, leidt alom tot scepsis. De roep om flexibiliteit is eerder de gemene deler aan beide zijden van het sociaal overleg.

Werkgevers vinden veertig uur per week op zich een goed begin, maar willen de vrijheid om hun werknemers soms nog meer uren te laten werken. Alleen zo kunnen ze het enorme personeelstekort dat in bepaalde sectoren bestaat wegwerken, menen ze.

Werknemers, verenigd in de vakbonden, willen zich ook niet vastleggen op een norm van veertig werkuren per week. De huidige goed betaalde overuren zouden dan ingeleverd worden voor een cao met standaard meer 'gewone' uren, aldus de vakbond.

Van der Hoeven wil dat de sociale partners de 40-urige werkweek op de agenda zetten voor het Voorjaarsoverleg, volgende week. Het voorstel komt rechtstreeks uit het verkiezingsprogramma van het CDA. Ook toen al leidde het voorstel tot een storm van protest. Het plan haalde het regeerakkoord niet, mede omdat de PvdA er niets in zag. De kans dat de veertig uur nu wel de standaard wordt in cao-onderhandelingen, is gezien de huidige reacties uit 'het veld' niet groot. De economische voordelen vallen tegen.

Nederlanders werken nu het minste aantal uren per week vergeleken met hun Europese collega's. Daar staat tegenover dat de arbeidsproductiviteit in Nederland wel heel hoog is. De uren die Nederlanders werken, werken ze dus wel efficiënt. En hoe langer iemand werkt, des te minder productief die werknemer over het algemeen wordt per gewerkt uur. Af en toe overwerken leidt niet tot die vermindering van productiviteit.

"Het signaal van de minister is goed, maar wij willen dieper en breder gaan", zegt Frans van Hove, directeur van de branchevereniging voor metaal en techniek, FME-CWM. In zijn branche is al een tekort van 10.000 werknemers, de orderportefeuilles zitten bomvol, dus extra uren kunnen de bedrijven wel gebruiken: "Het arbeidstekort neemt nog met de dag toe", aldus Van Hove. "Maar de discussie moet breder gevoerd worden, wij willen niet stoppen bij veertig uur." Als voorbeeld geeft hij werknemers die zeven dagen lang 11,5 uur per dag werken, maar daarna zeven dagen achtereen vrij zijn. "Flexibilisering, daar gaat het om."

Ook bij vakcentrale FNV is flexibiliteit het sleutelwoord. De FNV pleit ervoor om mannen en vrouwen beide vier dagen te laten werken per week. "Bovendien is het in veel cao's al mogelijk om veertig uur te werken als je een 36- of 38- urige werkweek hebt", zei FNV- voorzitter Agnes Jongerius daarover. Vooral onder ambtenaren is dat heel gebruikelijk. Daarbij komt dat werknemers aan twee of vier uur overwerken per week, meer geld overhouden dan als ze die veertig uur laten vastleggen in hun cao, omdat overwerkuren meestal beter worden uitbetaald.

"Nederland werkt het minste aantal uren van de hele Europese Unie", verdedigde Van der Hoeven haar standpunt gisteren. Dat klopt: in Nederland maakte de gemiddelde werknemer in 2007 33 uur per week, door het hoge gehalte deeltijdwerkers. Maar de economische groei hangt niet af van het aantal gewerkte uren, maar van productiviteit: hoeveel werk een werknemer per uur verzet. "En daarin draait Nederland goed mee", zegt Jaap de Koning, directeur van het Rotterdams sociaal- economisch onderzoeksbureau SEOR. Op de concurrentiepositie in Europa heeft het lage aantal gewerkte uren dus weinig invloed.

De Koning zet verder zijn vraagtekens bij de economische voordelen van enkele uren extra werk. Op de korte termijn zal de productie iets stijgen als men meer uren gaat werken. Zeker in de technologische sector of de metaal en techniek, wegens de economisch goede tijden in die sectoren. "Maar omdat het niet over gigantische verschillen gaat, zal het effect op de lange termijn niet groot zijn."

De aanname dat langer werken leidt tot minder vacatures is het omgekeerde van de redenering in tijden van hoge werkloosheid, zoals begin jaren tachtig. Toen dacht men dat arbeidsduurverkorting beter zou zijn voor de werkgelegenheid. Dat bleek niet het geval. De gemiddelde productiviteit per uur steeg per werknemer, dus bedrijven hadden niet meer mensen nodig. Omgekeerd werkt het principe dus ook niet: "Langer werken zorgt uiteindelijk voor een daling in de productiviteit per werknemer", aldus De Koning.

Bovendien gaat het voorstel ook volgens De Koning in tegen de tendens van flexibele cao's die maatwerk proberen te leveren. Iedere branche is verschillend en iedere groep werknemers heeft verschillende behoeften. "Als het doel ook is om oudere werknemers langer aan de slag te houden, lijkt dit me geen verstandig idee", aldus De Koning. Brancheorganisatie voor het midden- en kleinbedrijf MKB- Nederland is het helemaal met hem eens. Een woordvoerder: "Dit valt niet als standaard vast te stellen. Aan de cao-onderhandelingstafel willen we zoveel mogelijk maatwerk leveren."

‘Flexibele arbeid slecht voor productiviteit
18-04-2008

De neoliberale idee van hoe flexibeler de arbeidsmarkt, hoe beter, roept steeds meer weerstand op. Nu ook van Alfred Kleinknecht c.s. van de TU Delft.

Ed Groot - Amsterdam

Bedrijven die veel gebruikmaken van tijdelijke arbeidskrachten kennen vaak een lage groei van de arbeidsproductiviteit. Bedrijven die hun werknemers aan zich binden en laten rouleren binnen het bedrijf doen het beduidend beter.

Dit stellen Alfred Kleinknecht en Ronald Dekker, hoogleraar respectievelijk universitair docent economie aan de TU Delft, deze week in het economenblad ESB.

Kleinknecht en Dekker nemen met hun artikel stelling in de discussie die momenteel woedt onder vooral Europese economen. In Europa is de werkloosheid het laagst sinds bijna dertig jaar. Maar een groeiende stroom onderzoek wijst uit dat dit banenwonder zich vooral afspeelt bij het uitzendwerk en andere tijdelijke arbeidscontracten. Deze trend is nauwelijks omstreden. Op een conferentie van het instituut AIAS, die momenteel gaande is in Amsterdam, is een van de algemene bevindingen dat Duitsland momenteel zelfs meer laagbetaald werk kent dan de VS of Groot-Brittannië.

Wél omstreden is de oorzaak van die trend. De ene school wijt de sterke toename van de flexibele arbeid aan de strikte bescherming van hen die al een vaste baan hebben, de 'insiders' op de arbeidsmarkt. Dat belemmert de doorstroming op de arbeidsmarkt en het houdt improductieve arbeid te lang in stand. In die visie is - binnen grenzen - een soepeler ontslagrecht goed voor de productiviteit en de snelheid waarmee innovaties worden doorgevoerd. Naar deze analyse neigen bijvoorbeeld de Italiaanse econoom Tito Boeri en het Centraal Planbureau.

Kleinknecht en Dekker behoren tot de school die precies het omgekeerde beweert. Uit hun onderzoek blijkt dat bedrijven met een Angelsaksische 'hire and fire'-mentaliteit en die veel werknemers zonder vast contract inhuren, een een lage groei van de arbeidsproductiviteit laten zien. 'Rijnlandse' bedrijven die weinig werknemers ontslaan doen het beter. Dat zijn bedrijven die flexibiliteit bereiken door hun vaste werknemers vaak van afdeling of van functie te laten veranderen.

De auteurs noemen hun bevindingen consistent met ander onderzoek, waaruit blijkt dat de nadelen van strikte ontslagbescherming worden gecompenseerd door meer dynamiek binnen de bedrijven zelf. Dat gaat vooral op in sectoren waar het Schumpeter 2-innovatiemodel geldt. Volgens dit model komt een deel van de innovaties tot stand door stapsgewijze verbeteringen van productieprocessen, omdat werknemers steeds meer leren. Maar die kennis verdwijnt als werknemers steeds ontslagen worden bij de minste of geringste tegenslag. Dat zou verklaren waarom veel Amerikaanse industriële bedrijven het zo slecht doen op de wereldmarkt.

Behalve over het ontslagrecht hebben Kleinknecht c.s. nog andere onorthodoxe boodschappen. Zoals de idee dat hogere lonen vanzelf leiden tot hogere productiviteit. Hoge lonen dwingen namelijk tot arbeidsbesparende technologie, terwijl ze tegelijk leiden tot meer koopkrachtige vraag, wat ook weer goed is voor de afzet van innoverende bedrijven. Kleinknecht en Dekker vrezen echter dat Nederland de loonmatiging zal blijven prediken, want op doorbreking van dit leerstuk rust volgens hen een 'stevig taboe'.

De Angelsaksische 'hire and fire'-cultuur is per saldo slecht voor innovaties bij ondernemingen